Een houtwal aanleggen als bedrijf is een keuze met ecologische impact. Op 1 december 2022 maakte JTI die keuze: geen rij bomen voor de gevel, maar een biodiverse houtwal van 2050 planten en 75 inheemse soorten. Het bedrijf wilde aanvankelijk bomen planten als onderdeel van hun sustainability day, gekoppeld aan hun doelen voor Carbon Neutrality in 2030 en Net-Zero in 2050. Wij stelden iets anders voor.
Waarom een houtwal, en niet gewoon bomen
Een houtwal aanleggen is iets anders dan een rij bomen planten. Het is een dichte, biodiverse heg op een verhoging of talud, met een grote ecologische rijkdom binnen een kleine voetafdruk. Een rij bomen geeft schaduw en legt CO2 vast. Een houtwal doet dat ook, maar voegt twintig andere ecologische functies toe: schuilplek voor vogels en kleine zoogdieren, voedsel voor bestuivers, windluwte voor wat erachter ligt, structuur in het landschap, opvang van regenwater, leefgebied voor insecten van bodem tot topkruidlaag.
De ecologische diepte van een houtwal is uitgebreid beschreven in het boek Heg van Kenneth F. Rijsdijk, geoloog en landschapsecoloog aan de Universiteit van Amsterdam. Hij laat zien dat heggen en houtwallen in Nederland eeuwenlang het ecologische skelet van het landschap waren, en dat hun verdwijning sinds de jaren vijftig direct samenhangt met de afname van biodiversiteit op het platteland.
Voor JTI betekende deze afweging een ander soort plantdag. In plaats van tweehonderd losse bomen, een aaneengesloten lint van leven.
2050 planten, 75 soorten, 420 meter
De de houtwal die we aanlegden die op 1 december 2022 werd aangeplant is in totaal 420 meter lang en bedekt circa 1260 vierkante meter. In die strook staan 2050 planten van meer dan 75 verschillende inheemse soorten. De variatie zit niet alleen in welke soorten, maar ook in hoogte. Onderin staan bodembedekkers en lage kruidachtige planten. Daarboven middelhoge struiken. Daarboven uitschietende bomen op vaste afstanden. Elke laag heeft zijn eigen functie in het ecosysteem.
De plantdag zelf was strak georganiseerd. Het ontwerp lag vooraf vast in een gedetailleerd planting schema. Per zone was bepaald welke soorten waar kwamen, met aandacht voor wind, zon en het verschil tussen noord- en zuidzijde van de wal.
Het ontwerp door United Designers
Het ontwerp van de houtwal is gemaakt door United Designers. Wat het bijzonder maakt: de deze houtwal aanleggen betekende geen losse aanplant maar geïntegreerd ontwerp in het landschapsontwerp rond de glampingvelden. Hij dient tegelijk als ecologische zone én als natuurlijke beschutting voor de cabins en tenten die later kwamen.
In het ontwerp zie je de gelaagde opbouw terug. Het planting schema werkt met een vierkant raster van 10 meter waarin alle hoogtelagen elkaar afwisselen volgens een vast patroon.
Bodembedekkers in de buitenranden, middenhoge soorten in twee lagen daartussen, en de hoogste bomen elke twee meter op de centrale as. Aan de zuidkant andere soorten dan aan de noordkant, omdat de lichtinval en windrichting verschillen.
De houtwal nu, drie jaar later
De houtwal staat er inmiddels drie zomers. De bodembedekkers hebben de grond gesloten. De middenhoge struiken vormen een gesloten heg. De hoogste bomen schieten erbovenuit. Op stille avonden hoor je vogels die er hun nest hebben. Bijen vinden er stuifmeel vanaf het vroege voorjaar tot ver in de herfst, omdat de soorten zo gevarieerd zijn dat er bijna altijd iets in bloei staat.
Voor gasten die in de glamping verblijven werkt de houtwal als levende horizon. Wat eerst een open veld was, is nu een ruimte met een rand. Wind valt eerder weg, geluid wordt zachter en het uitzicht heeft diepte gekregen.
Zelf een houtwal aanleggen voor je bedrijf
Wat het JTI-project leert: de eerste vraag is niet wat je wilt planten, maar wat je wilt bereiken. Soms is dat een symbolische rij bomen voor de gevel. Soms is dat een ecologisch instrument dat decennia doorwerkt. Een houtwal aanleggen voor je bedrijf kost niet meer dan een rij bomen, maar levert ecologisch een veelvoud.
We denken graag mee over wat past bij jouw organisatie. Lees ook over de
theehaag die APPM hier plantte, het
studentenbos van Groeiend G’hout en NMFF of de
plantactie van studenten van MBO College Lelystad.
Neem contact op of vraag direct een offerte aan voor een plantdag of natuurproject voor jouw team.
